Sağlık Köşesi

Çocuklarda Obezitenin Nedenleri?

Çocuklarda Obezitenin Nedenleri?


Obezite (şişmanlık) vücuda harcanandan fazla enerji alınmasıyla vücuttaki yağ miktarının anormal şekilde artmasıdır. Vücuttaki yağ hücrelerinin büyümesi (hipertrofi) ve yağ hücrelerinin sayısının artması (hiperplazi) olarak tanımlanmaktadır. Çocukluk dönemindeki şişmanlıkta genellikle hipertrofi görülmektedir. Ayrıca çalışmalar çocukluk döneminde şişman olan bireylerin ileride yaklaşık yüzde 20-50'sinin şişman yetişkinler olduğunu bildirmektedir.(WHO 200)

           

Çocukluk çağındaki obezite ile beraber birçok hastalık ortaya çıkar. Bunlar;

  • Endokrin ve metabolik hastalıklar
  • Solunum sistemi hastalıkları
  • Psikolojik bozukluklar
  • Kas-iskelet sistemi hastalıkları
  • Toplumsal uyumsuzluk
  • Diyabet
  • Kalp-damar hastalıkları
  • Kanser

 

Obeziteye neden olan etmenler arasında hormonal nedenlere çok nadir rastlanır. Genetik etmeler ise çocuklarda şişmanlığın diğer bir nedenidir. Ailesi şişman olan çocuklarda şişmanlık, ailesinde şişman olmayanlara göre 3 kat daha fazla görülmektedir. Çocukluk çağındaki şişmanlığın en önemli nedenleri arasında çevresel etmenler yer almaktadır. Çevresel etmenler ise şunlardır;

 

Beslenme etmeni

Bebeklik döneminde anne sütü alan bebeklerde mama ile beslenenlere göre şişmanlık daha az görülmektedir. Bununla beraber beslenme tekniği, sıklığı, içeriği, çeşitliliği ve miktarı çocukta beslenme alışkanlığının yerleşmesinde önemlidir. Yüksek kalorili gıda tüketimi, çok sık (yüksek kalorili) ya da seyrek yemek, çok şekerli gıda tüketmek, gece yatmadan önce yemek, hazır gıdalar, fast-food tüketimi çocukluk çağında obeziteyi tetiklemektedir.

 

Fiziksel aktivite

Ulaşım için araçların daha sık kullanılması, asansör kullanımı, bilgisayar oyunları, televizyon, uzaktan kumandalı cihazların kullanımı,uzun süreli ders çalışma saatleri, oyun alanı olmayan apartman yaşantısı, spor dersinin yerine başka derslerin tercih edilmesi çocuklarda fiziksel aktivitenin azalmasına neden olmaktadır.

 

Aile etmeni

Çocukların istediği her besine rahatlıkla ulaşması, evde yüksek kalorili hazır gıdaların bulunması ailenin sorumluluğundadır. Bu dönemde çocuklar anne ve babalarını örnek alırlar dolayısiyle anne ve babanın beslenme şekli çocuğun beslenme alışkanlıklarının oturmasında büyük rol oynar. Ailenin fiziksel aktivitesi aynı şekilde çocuğun fiziksel aktivitesini de etkilemektedir.

 

Sosyal sorunlar

Apartman yaşamı, kent yaşamında olumsuz çevre (trafik yoğunluğu, çocuğun ev dışında geçen zamanı vb.) çocuğun fiziksel aktivitesini etkileyen faktörlerdir.

 

Psikososyal etmenler

Anne baba arasındaki olumsuz ilişkiler, büyük aile, parçalanmış aile, yaşlı anne, tek çocuk ve arkadaş edinememe gibi etmenler çocuğun psikolojisini etkilediği için bu dönemde aşırı yemeye olan eğilim artmaktadır.

 

Çocuklarda obezitenin beslenme tedavisi:

Çok düşük enerjili diyetler ve hızlı kilo kaybı çocuklar için uygun değildir. Tedavi süresince çocuğun büyüme ve gelişmesi çok iyi takip edilmelidir. Çocuğun yaşına ve enerji ihtiyacına uygun bir diyet hazırlanarak alması gereken temel besin ögelerini diyetle beraber sağlamak tedavinin bir parçasıdır. Bu programla beraber çocuğun beslenme alışkanlığındaki hatalar tespit edilerek doğrusunun çocuğa öğretilmesi ileriki yaşantısını da olumlu yönde etkileyecektir. Şeker, şekerli besinler, kuruyemişler, çikolata, börek gibi yüksek enerjili besinler diyetten çıkarılmalıdır. Bunların yerine sebze, meyve gibi lifli besinler eklenmelidir.

Beslenme tedavisi süresince çocuğun tek başına diyet yapması beklenemez. Bu yüzden ailenin de bu programa uyması gerekmektedir.

 

ÇOCUKLAR İÇİN SAĞLIKLI VE PRATİK TARİFLER

KARNABAHAR KÖFTESİ:

 

Malzemeler:

1 kilo karnabahar (1 küçük )

1 yumurta

1 çay bardağı galeta unu/tam buğday unu/yulaf kepeği

1dal yeşil soğan

1 tutam maydanoz

tuz, karabiber, pulbiber, kimyon ve çok az kekşk

100gr kaşar peyniri veya lor peyniri

 

Hazırlanışı:

Karnabaharı haşlayıp suyunu süzerek  çatalla ezin. Üzerine doğranmış yeşillikleri, baharat, un ve yumurtayı ekleyin ve yoğurun mandalina büyüklüğünde bezeler alın ortasına kaşar veya loru koyup köfte şeklini verin (peynir köftenin içinde kalacak). Hazırladığınız köfte harcını yağlı kağıdın üzerine yerleştirerek üzerine sıvı yağ sürüp 180 derece sıcak fırında kızarana kadar pişirin.

 

YULAFLI KURABİYE:

 

Malzemeler:

1 çay bardağı yulaf ezmesi

1 kahve fincanı tam buğday unu

2 yemek kaşığı yoğurt

1 tane yumurta

12 tane kuru kayısı veya hurma

10 tane kuru erik

4 tane kuru incir

3 yemek kaşığı kuru yaban mersini veya kuru üzüm

3-4 tatlı kaşığı tarçın

1 paket kabartma tozu

1 yemek kaşığı zeytinyağ

3 yemek kaşığı kırık fındık veya badem veya ceviz


Hazırlanışı:

Kuru meyveleri sıcak suda  yumuşamalarını bekledikten sonra süzerek meyvelerin hepsini mikserden geçiriniz ve diğer malzemleri ekleyerek karıştırınız.

Ceviz büyüklüğünde hazırladığınız kurabiye harcını tepsiye yağlı kağıt üzerine dizin ve 170 derece  ısıtılmış fırında ortalama 25 dakika (kurabiyeler altın sarısı renk alıncaya kadar) pişirin.