Sağlık Köşesi

Hamilelikte Ağız ve Diş Bakımı

Hamilelikte Ağız ve Diş Bakımı


Ancak kadınlarda ağız ve diş bakımı, yaşamlarının belirli bölümünü alan puberte, bebek emzirme, hamilelik, mensturasyon ve menapoz, dönemlerinde ayrıcalık göstermektedir.

“Hamilelik sırasında bebeğin kendisi için gerekli olan kalsiyumu annenin dişlerinden alarak annesinin dişlerinin çabuk çürümesine yol açtığı, bu nedenle hamile annelerin, diş kaybına uğradığı” düşüncesi tamamen yanlıştır.

Hamilelik sırasında annenin dişlerinden kalsiyum kaybı olduğuna dair herhangi bir bilimsel kanıt yoktur. Bu dönemde bebeğin ve annenin kemiklerinin sağlıklı olabilmesi için annenin günde 1200 – 1500 mg kalsiyuma gereksinimi vardır.

Hamilelik döneminde kadın süt ve süt ürünleri ile yeşil yapraklı sebzeler gibi kalsiyumdan zengin gıdalar alarak kalsiyum gereksinimi karşılamalıdır. Eğer gıdalarda yeterli kalsiyum sağlanamazsa bebeğin gelişimi için gerekli olan miktar annenin kemiklerinden karşılanır. Dişlerden kalsiyum çözünmesi olmaz.

Eğer iyi bir beslenme ile beraber yeterli ağız ve diş bakımı yapılırsa hamilelik döneminde normal dönemden farklı bir diş sorunu ile karşılaşılmaz.

Hamilelik sırasında beslenme hem annenin hem de bebeğin genel sağlığı ve ağız diş sağlığı için oldukça önemlidir. Hamilelikte bebeğin diş gelişimi 5. Ve 6. Haftalarda başlar.

Ağız ve diş sağlığı açısından tüm hamilelik döneminde: A, C, D vitaminleri ile fosfor ve kalsiyumdan zengin temel yiyecekler alan meyveler ve sebzeler, tahıl, süt ve mandıra ürünleri ile, et, balık ve yumurta dengeli olarak alınmalıdır. Şeker mümkün olduğu kadar alınmamalı (özellikle yemek aralarında). Kurutulmuş meyve ve karamel gibi yapışkan şekerli yiyeceklerden kaçınılmalıdır.

 

Hamilelikte diş problemleri nasıl önlenebilir?

  • Dişeti iltihabı dişlerin etkin olarak bakımını ve temizlenmesi ile önlenebilir. Her gün en az iki kez, mümkün olan durumlarda her yemekten sonra dişler fırçalanmalıdır.
  • Her gün tüm dişlerde diş ipi ile temizlik yapılmalıdır.
  • Diş hekiminim önerisi olmadığı sürece ağız gargarası kullanılmamalıdır.
  • Dengeli beslenme ile birlikte C ve B12 vitamin destekleri de ağız sağlığının sürdürülebilmesi açısından önemlidir.
  • Diş hekimine daha sık gidilmesi, etkin plak kontrolünü sağlayarak gingivitis gelişimini önle. Plak kontrolünün sağlanması aynı zamanda dişeti irritasyonunu ve hamilelik tümörlerinin oluşma riskini azaltır. Unutulmamalıdır ki hamilelikteki inatçı diş eti kanamalarını azaltabilmenin en iyi yolu etkili bir ağız bakımıdır.

 

Diş hekimine ne zaman gidilmelidir?

Hamilelik planlanıyorsa veya hamile olunduğundan şüpheleniliyorsa diş hekimi ziyaret edilmelidir. İl 3 aylık dönemde temizlik yapılması uygundur. Diş hekimi hamileliğin kalan dönemi için bir tedavi takvimi hazırlayacaktır. İkinci 3 ayda da ağız dokularında meydana gelen değişiklikleri ve ağız bakımının etkinliğinin değerlendirilmesi ile birlikte tekrar temizlik önerilebilir. Duruma göre üçüncü 3 aylık dönemde tekrar randevu verilebilir fakat tüm bu seanslar mümkün olduğunca kısa süreli olmalıdır.

 

Hamilelik sırasında diş tedavisi yapılabilir mi?

Hamileliğin ilk üç ayında bebeğin organ gelişim evresi olan ilk üç ayda etkili dental tedaviden kaçınılmalıdır. Tedaviler ikinci üç aya ertelenmelidir.

Diş ya da diş eti iltihabı gibi acil durumlarda, var olan enfeksiyonun bebeğin gelişimini dental tedavinin olumsuzlukların daha fazla etkileyebileceği düşüncesi ön plana alınmalı ve bir jinekoloğun önerileri doğrultusunda dental tedavi yapılmalıdır.

Son 3 ayda tedavi için gerekli olan pozisyonları rahat alması ve koltuk daha uzun süre oturamaması nedeni ile diş tedavisi yaparken anne rahatsız olabilmektedir.

 

Hamilelikte diş çekilir mi?

Hamilelik tüm vücudun fiziksel ve psikolojik yönden pek çok değişikliklere uğradığı bir dönemdir. Ağzımız ise vücudun bu tür değişikliklerine karşı çok hassas olan bir bölgesidir.

Anne adayı hamilelik süresince ister istemez devamlı bebeğini düşündüğü için kendi kişisel bakımını ihmal edebilir. Mide bulantıları ve kusmalar ağız içinde zararlı etkilere neden olabilir. Bazı yiyecek ve içeceklere karşı aşırı ilgi veya aşırı tiksinme duyulması sonucu ağızda bundan etkilenir.

Hormonal etkiler sonucunda ağız içinde bazı değişimler olur. Örneğin kandaki ve tükürükteki asit miktarı arttığı için dişlerin çürümesi kolaylaşır. Çünkü en basit anlatımıyla, dişin çürümesi demek, bakterilerin salgıladığı asitlerle yumuşaması demektir. Diş eti rahatsızlıkları da eskisinden daha kolay ve daha sık oluşacaktır.

Hamilelik dişlerin tedavisi açısından üç dönemde incelenir:

0 - 3 aylık dönem; Bu dönem hamileliğin en hassas olduğu dönemdir. Ağrıya neden olan ve müdahale edilmediğinde anneye ve bebeğe zarar verebilecek durumlarda diş hekimine gidilmelidir.

3 - 6 aylık dönem; Hamilelik sonuna kadar ertelenmesi uygun olmayan diş çekimleri, dolgular, kanal tedavileri yapılabilir. Müdahalelerin yapılması için en uygun dönemdir.

6 - 9 aylık dönem; Bu dönemde bebek anne karnında oldukça büyümüştür ve doğum yaklaşmaktadır. İlk 3 aylık dönemde olduğu gibi acil tedaviler dışında herhangi bir uygulama yapılmamalıdır.

Hamilelerde Röntgen Çekimi : Zorunlu hallerde anne adayına kurşun önlük giydirilerek röntgen çekilebilir. Hamile olmayı düşünen veya hamile olan her kadın mutlaka bir diş hekimi kontrolünden geçmeli, ağız sağlığı için neler yapması veya yapmaması gerektiğini öğrenmeli ve gereken tedavilerini yaptırmalıdır. Bu hem annenin hem de çocuğun sağlığı için çok önemlidir.

 

Hamilelik sırasında ekstra bir ağız ve diş bakımı gerekli midir?

Günlük ağız ve diş bakımı kesintiye uğratılmamalıdır. Hamilelik öncesi tam bir ağız muayenesinden geçerek optimal ağız hijyenine kavuşmalı,  ve bunu sürdürme alışkanlığını kazanmalıdır. Çünkü plak birikimi, ve diş eti hastalıkları ile hamilelik sırasında oluşan hormonal değişiklikler arasında direkt ilişki vardır. Hamilelik sırasında oluşan hormon artışı ağız mukozasının dış etkenlere karşı özellikle bakteri  plaklarına karşı daha hassas yapar. Günde en az iki kez diş fırçası ve diş ipi kullanarak etkili diş bakımı yapılmalı ve plak birikimine engel olunmalıdır. Ağız gargaraları ya da ılık tuzlu su ile gargara yapılmalıdır. Özellikle ılık tuzlu su diş etlerinin rahatlatır ve diş eti hassasiyeti ne azaltır.

Hamilelikte dental anestezi yapılabilir mi? Diş röntgeni çekilebilir mi?

Gereklilik halinde yapılacak diş tedavilerinde mutlaka gebeliğin takibini yapan jinekoloğun onayı alınmalıdır. Hamilelik esnasında birçok ilacın kullanılmaması ya da kontrollü kullanılması önerilmesine  karşın, dental tedavilerde kullanılan lokal anesteziklerin herhangi bir yan etkisi rapor edilmemiştir. Anestezi altında yapılan tedaviler hasta ağrı duymayacak ve daha az stres yaşayacaktır. Antibiyotik kullanımı özellikle penisilin ve türevleri (amoxicilline vs.) kullanımının bebek için herhangi bir sakıncası yoktur.

Tetrasiklin grubu antibiyotikler alınmalıdır. Tetrasiklin gebelik sırasında alınırsa bebeğin düşlerinde “tetrasiklin renklendirmeleri” dediğimiz renkler neler olur. Diş hekimliğinde kullanılan röntgen makinalarında radyasyon çok düşük seviyede olmasına rağmen hamilelerde röntgen çekiminden kaçınılmalıdır. Zorunluluk yoksa bu işlem doğum sonrasına ertelenmelidir.

Eğer acil bir tedavi için kesinlikle röntgen filmi çekilmesi gerekiyorsa: Anneye özel koruyucu önlük giydirilmeli, hızlı film kullanarak ve düşük doz uygulaması yapılmalıdır.

Sonuç olarak : Gebelik öncesi mümkünse diş hekimi tarafından ağız muayenesi yapılmalı, eğer diş tedavisi yapılacaksa öncesinde jinekolog onayı alınmalı tedaviye öyle başlanmalıdır. Diş tedavisi için en uygun dönem 2. trirmestr yani gebeliğin 2. üç ayıdır. Gebelikte jinekoloğun önerisi doğrultusunda lokal anestezi eşliğinde dolgu, diş çekimi, diş taşı temizliği, kanal tedavisi gibi işlemler yapılabilir.